Rekultywować, czy nie rekultywować – oto jest pytanie!

Co zrobić gdy padnie pytanie, czy dany zbiornik należy rekultywować? Pytanie to pada zazwyczaj w przypadku, gdy ktoś pozazdrości innym wspaniałych miejsc rekreacji z bogatym dobrostanem przyrodniczym lub też zauważy, iż z istniejącym u niego stawem, jeziorem coś złego się stało, czyli niestety wiele czasu już upłynęło na degradacji zbiornika.

 

W ostatnich latach widać duże zainteresowanie gmin, kierunkiem realizacji tzw. „równoważonego rozwoju”, który oczywiście wpisuje się idealnie w obszary procesów rekultywacji zbiorników wodnych. Działania takie mają na celu z jednej strony zagwarantowanie mieszkańcom dostępu do zasobów przyrodniczych oraz czystej wody, a z drugiej, ochronę jezior i stawów przed ich postępującą degradacją. Naukowcy, przyrodnicy, a także profesjonaliści starają się wybrać procesy rekultywacji najlepiej dopasowane do danego przypadku, gdzie uwzględnia się obok badań fizykochemicznych, biologicznych, także wiek zbiornika, jego historię geologiczną czy też położenie geograficzne. W całym tym procesie należy oczywiście uwzględnić szereg działań antropogenicznych, które niestety przyczyniły się do obecnego stanu, w tym wzrastającą liczbę ludności, postępującą urbanizację terenów, uprzemysłowienie oraz rozwój turystyki, a także rozwój rolnictwa na terenie zlewni, nie wspominając o jakości ścieków transportowanych z oczyszczalni ścieków, czy też kontroli szamb.

 

 

 

Ekosystem zbiornika wodnego charakteryzuje się bardzo skomplikowanym układem wzajemnych powiązań pomiędzy jego podstawowymi elementami składowymi do których, poza zlewnią, należy woda (w tym rzeki, kanały, woda podziemna), osad denny, brzeg oraz organizmy zasiedlające zarówno zbiornik jak i jego otoczenie. Jak wiemy bardzo łatwo zakłócić równowagę takiego układu np. poprzez odprowadzanie ścieków i zanieczyszczeń przemysłowych czy rolniczych, które to bogate w związki fosforu czy azotu powodują przyspieszenie degradacji zbiornika wodnego poprzez procesy eutrofizacji. Skutki eutrofizacji powodują, iż wzrasta wśród mieszkańców zapotrzebowanie na obecność w najbliższym otoczeniu człowieka zbiorników wodnych z czystą wodą, atrakcyjnych przyrodniczo i turystycznie. Należy zatem przeprowadzić proces rekultywacji czyli przywrócić terenom zniszczonym (zdegradowanym) przez działalność człowieka, pierwotnej postaci lub zwiększenie wartości użytkowych czy przyrodniczych, gdzie w każdym z tych przypadków zakładany stan ma odpowiadać możliwie bliskim stanowi naturalnemu. Jakie są zatem najważniejsze etapy rekultywacji:

 

  • Badania bieżącego stanu ekosystemu i ustalenie parametrów fizykochemicznych wody i osadów
  • Ustalenie przyczyny degradacji zbiornika wodnego
  • Odcięcie najważniejszych źródeł zanieczyszczeń
  • Zastosowanie zabiegów ochronnych takich jak np. likwidacja dzikich pomostów, dopływów,
  • Przeanalizowanie i wybór metod rekultywacji, tzw. Studium Wykonalności
  • Uzyskanie pozwolenia wodno-prawnego
  • Wyszukiwanie i zapewnienie źródeł finansowania
  • Przeprowadzenie procesu rekultywacji
  • Monitoring czyli badania fizykochemiczne w trakcie i po przeprowadzeniu zabiegów rekultywacyjnych
  • Zapewnienie utrzymania przeprowadzonego procesu rekultywacji.

 

ZOBACZ TAKŻE: Realizacja rekultywacji jeziora Skiertąg

 

Powyższe informacje są zapisane hasłami, należy jednak pamiętać, iż rozpoznanie, wiedza i doświadczenie stanowią drogę do sukcesu przeprowadzenia skutecznego procesu rekultywacji, a przede wszystkim wybrania jednej z wielu skutecznych metod, dopasowanej indywidualnie do rekultywowanego zbiornika.

 

 


Dr inż. Andrzej Staniszewski

 

Absolwent Politechniki Gdańskiej, Wydziału Chemicznego, doktor nauk przyrodniczych. Posiada wieloletnie doświadczenie w zakresie chemii analitycznej, biogeochemii, inżynierii chemicznej w tym w projektowaniu, testowaniu oraz wdrażaniu komercyjnemu urządzeń umożliwiających oczyszczanie i pomiar zanieczyszczeń ścieków. Autor i współautor wielu patentów i publikacji w czasopismach branżowych oraz naukowych, krajowych i międzynarodowych zarówno z dziedziny chemii, geochemii jak i inżynierii środowiska oraz oczyszczania powietrza. Współorganizator i uczestnik wielu konferencji krajowych międzynarodowych.

 

Zainteresowania zawodowe dotyczące źródeł i intensywności rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń antropogenicznych oraz umożliwiły opracowanie wielu urządzeń do podczyszczania ścieków i powietrza, procedur analitycznych, próbników osadu, wody i powietrza oraz procedur pomiarowych i technologicznych w zakresie oceny efektywności działania urządzeń do oczyszczania ścieków na podstawie automatycznych pomiarów ciągłych in-situ.

 

Zdobyte doświadczenie umożliwia poruszanie się w szeroko pojętych zagadnieniach technicznych i naukowych dotyczących ochrony środowiska w Polsce i za granicą. Jednocześnie pracując jako Kierownik ds. Badań i Rozwoju w firmie Ecol-Unicon opracował, unowocześniał, testował i wdrożył wiele urządzeń służących oczyszczaniu ścieków i powietrza, gdzie wynikające z tego zmiany umożliwiły między innymi poprawienie technologii zapewniających zgodność z normami EN-PN np. separacji oleju czy sterowania ciągłymi procesami pomiarowymi. Wiedza i doświadczenie umożliwiły w 2017 r. zaprojektowanie i wdrożenie autorskiego rozwiązania systemu oczyszczania powietrza w halach sortowni wraz z opracowaniem procedur pomiarowych i kontrolnych.